Prawo dla anestezjologów

Lekarz w obliczu niebezpieczeństwa zagrażającego małoletniemu.

Jak ma się zachować lekarz, jeżeli małoletniemu pacjentowi zagraża niebezpieczeństwo, a rodzice nie wyrażają zgody na zabieg?

Odpowiedź prawnika: Kwestię zgody na wykonanie zabiegu operacyjnego (albo zastosowanie metody leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta) reguluje przepis art. 34 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. nr 21, poz. 204, z późn. zm.).

W przypadku pacjenta małoletniego co do zasady konieczna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego (którym zwykle są rodzice) wyrażona w formie pisemnej. Pisemną zgodę musi wyrazić także sam małoletni pacjent jeżeli ukończył 16 lat. Jeżeli jednak przedstawiciel ustawowy nie wyraża zgody, a wykonanie zabiegu jest niezbędne dla usunięcia niebezpieczeństwa utraty przez pacjenta życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała bądź ciężkiego rozstroju zdrowia, zabieg można przeprowadzić za zgodą sądu rodzinnego.

Jeżeli jednak zwłoka spowodowałaby niebezpieczeństwo dla życia lub ciężkiego uszkodzenia, lub rozstroju ciała, lekarz może wykonać zabieg także bez zgody sądu rodzinnego. W takiej sytuacji powinien się jednak lekarz skonsultować z innym lekarzem, w miarę możliwości tej samej specjalności. Jeżeli jednak konsultacja z jakimkolwiek innym lekarzem nie byłaby możliwa, lekarz może przeprowadzić zabieg nawet bez takiej konsultacji. O przeprowadzeniu zabiegu należy niezwłocznie zawiadomić przedstawiciela ustawowego lub sąd rodzinny.

Jak wynika z przedstawionego unormowania o zachowaniu lekarza w takiej sytuacji decyduje stan pacjenta. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub niebezpieczeństwie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lekarz może wykonać zabieg bez zgody rodziców (czy przy ich sprzeciwie) za zgodą sądu rodzinnego, a jeżeli uzyskanie takiej zgody trwałoby zbyt długo - decyzję podejmuje dwóch lekarzy lub wyjątkowo - jeden lekarz.
Wypada na marginesie zauważyć, że ustawa wyraźnie nie mówi czy tak samo można postąpić, jeżeli małoletni pacjent ma już 16 lat i sam również nie wyraża zgody. Jest pewne, że w takiej sytuacji zgoda rodziców nie wystarczy, natomiast brak zgody samego małoletniego pacjenta wydaje się uniemożliwiać przeprowadzenie zabiegu, chyba że nie jest on zdolny do świadomego wyrażenia zgody.

Zgoda musi być wyrażona na piśmie i powinna to być zgoda na konkretny zabieg, jaki ma być przeprowadzony. O zabiegu, sposobie jego wykonania i związanym z nim ryzykiem powinno się wcześniej poinformować rodziców i samego pacjenta, jeżeli ukończył on 16 lat.

http://www.nil.org.pl/xml/nil/gazeta/numery/n2005/n200511/n20051114       

<< Spis zagadnień prawnych