Anestezjolog na kontrakcie. Analiza prawna.

 

 

Czy anestezjolodzy mogą pracować w szpitalu na podstawie kontraktów

Od dłuższego czasu wzrasta w ZOZ-ach popularność kontraktów zawieranych z lekarzami w miejsce umów o pracę. Ich popularność bierze się przede wszystkim stąd, że stanowią dla pracodawców tańszą formę zatrudnienia niż klasyczny stosunek pracy. Są one także korzystniejsze dla lekarzy działających na własny rachunek, ponieważ zapewniają im szerszą samodzielność i swobodę, niekiedy także wyższe wynagrodzenie. Obawy budzą jednak wśród lekarzy pragnących zachować poziom bezpieczeństwa socjalnego i gwarancję stabilności zatrudnienia, jaką daje umowa o pracę, zwłaszcza ta na czas nieokreślony. 

  

Forma zatrudnienia 

Wybór pomiędzy umową o pracę a kontraktem nie zależy wyłącznie od woli zainteresowanych stron. Przepisy prawa pracy, które pełnią funkcję ochronną dla pracowników, ograniczają swobodę stron w ustalaniu formy zatrudnienia. Chronią pracowników przed narzucaniem im woli pracodawcy, który mógłby przez wymuszoną zgodę na zawarcie umowy cywilnoprawnej w miejsce umowy o pracę pozbawiać ich uprawnień pracowniczych. 

W tym celu kodeks pracy formułuje definicję stosunku pracy i stanowi, że zatrudnienie w określonych warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. W obliczu nasilającego się ostatnio zjawiska zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi uściślono w zeszłym roku definicję stosunku pracy i dodano przepis wyraźnie zakazujący dokonywania przekształceń umów o pracę w umowy cywilnoprawne. 

W obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne zawieranie kontraktów zobowiązujących lekarzy do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz ZOZ-u, jeżeli praca ta ma się odbywać pod kierownictwem przełożonego oraz w wyznaczonym miejscu i czasie. W przypadku zatrudniania anestezjologów ich miejsce i czas pracy powiązane są ściśle z zabiegami operacyjnymi, w których lekarze ci uczestniczą. Okoliczność ta nie zawsze musi jednak przesądzać o konieczności wyznaczenia miejsca i czasu pracy. Umowa może bowiem zobowiązywać anestezjologa do wykonywania swoich zadań bez wyznaczania miejsca ani czasu, w którym mają być wykonywane. Także potrzeba współdziałania w zespole operacyjnym nie musi oznaczać konieczności podporządkowania anestezjologa poleceniom przełożonych. Wszystko zależy od tego, czy ZOZ chce mieć go do swojej dyspozycji w określonym czasie i pod kontrolą, tzn. z możliwością decydowania na bieżąco o jego zadaniach, czy też poprzestaje na powierzeniu mu obowiązków znieczulenia oraz opieki nad pacjentem w trakcie i po operacji. 
Jeśli anestezjolog ma obowiązek przebywać w ZOZ-ie w określonych godzinach i wykonywać polecenia ordynatora, to właściwa będzie umowa o pracę. Jeśli jednak zatrudnienie anestezjologa następuje bez wyznaczenia godzin pracy i bez podporządkowania go bieżącym poleceniom, to dopuszczalny jest kontrakt. Można przy tym zezwolić anestezjologowi na powierzenie wykonywania swoich obowiązków zastępcy, co wobec osobistego charakteru stosunku pracy będzie stanowiło wyraĽny element wskazujący na cywilnoprawny charakter zatrudnienia. 
Ocena dopuszczalności zatrudnienia anestezjologa na kontrakcie będzie w każdym wypadku zależała od tego, które elementy zatrudnienia przeważają - pracownicze czy cywilnoprawne. 
 

Spółki anestezjologów

O ile umowę o pracę zawiera się z każdym anestezjologiem z osobna, o tyle możliwe jest zawarcie kontraktu ze spółką cywilną lub partnerską albo z grupą anestezjologów. W przypadku kontraktu ze spółką stroną umowy jest spółka, a anestezjolodzy, będący wspólnikami, wykonują w imieniu spółki tzw. pracę własną. ZOZ nie może ingerować w podział obowiązków i wynagrodzenia pomiędzy wspólników. O tym rozstrzygają oni samodzielnie na podstawie zawartej umowy spółki lub w drodze odpowiednich uchwał. 
Odpowiedzialność wspólników za wykonanie umowy będzie zależała od rodzaju spółki. W spółce cywilnej ZOZ może według swojego wyboru rozliczać z wykonania umowy wszystkich anestezjologów łącznie, kilku z nich lub każdego z osobna, a wykonanie umowy przez któregokolwiek wspólnika zwalnia wszystkich pozostałych. Związane jest to z tym, że za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. 

W spółce partnerskiej ZOZ rozlicza spółkę, która zaciąga zobowiązania we własnym imieniu, a partnerzy nie ponoszą odpowiedzialności za czynności wykonywane przez innych partnerów. Zatrudnienie kilku anestezjologów łącznie poza spółką może nastąpić w ramach tzw. zlecenia wspólnego, na podstawie art. 745 Kodeksu cywilnego. W tym trybie można zatrudnić grupę anestezjologów prowadzących praktyki indywidualne do wspólnego świadczenia swoich usług i zapewnienia stałej opieki nawet przez 24 godziny na dobę. Stroną umowy są wówczas wszyscy anestezjolodzy łącznie. Rozdzielają pomiędzy siebie obowiązki i wynagrodzenie, a ich odpowiedzialność jest solidarna, tak jak w przypadku spółki cywilnej. 



Podstawa prawna: 
1) art. 22 Kodeksu pracy, 
2) art. 734-751 Kodeksu cywilnego.

Autorem artykułu jest Sławoimr Molęda, atrykuł powyższy ukazał się w Pulsie Medycyny  www.pulsmedycyny.com.pl