Prawo dla anestezjologów

Kiedy zgodę na leczenie dziecka muszą wyrazić oboje rodzice?

W praktyce zgoda na podjęcie czynności leczniczych w stosunku do małoletniego dziecka zarówno w procesie leczenia ambulatoryjnego, jak również w trakcie hospitalizacji wyrażana jest najczęściej przez jednego z rodziców. Praktyka taka jest prawidłowa jeżeli zgoda dotyczy czynności leczniczych, które nie stanowią podwyższonego ryzyka dla zdrowia lub życia dziecka. Prawo przewiduje jednak wyjątki od zasady podejmowania decyzji o leczeniu tylko przez jednego z rodziców!

Zgodę na podjęcie czynności leczniczych w stosunku do pacjenta małoletniego musi wyrazić uprawniony podmiot, którym jest przedstawiciel ustawowy. Przedstawicielami ustawowymi dziecka są jego rodzice, chyba że zostali oni wyrokiem sądu pozbawieni władzy rodzicielskiej. W sytuacji, gdy oboje rodzice posiadają nieograniczoną władzę rodzicielską, każde z rodziców jest uprawnione do sprawowania tej władzy indywidualnie, a co za tym idzie do samodzielnego decydowania o leczeniu dziecka. Jeżeli rodzice dziecka są w separacji lub po rozwodzie i władza jednego z nich została ograniczona do ściśle określonych uprawnień, z których sąd wyłączył władzę w zakresie decydowania o leczeniu dziecka, jedynym przedstawicielem ustawowym małoletniego jest drugi rodzic.

Przedstawiciel ustawowy jest jedynym podmiotem mogącym wyrazić zgodę lub sprzeciw na czynności lecznicze tylko wtedy, gdy dziecko nie ukończyło szesnastego roku życia. Po ukończeniu przez dziecko szesnastu lat rodzice mogą jedynie współdecydować o leczeniu małoletniego, wyrażając zgodę lub sprzeciw na czynności lecznicze wraz z nim.

Jak już wspomniano decyzje o leczeniu dziecka poniżej szesnastego roku życia może podejmować samodzielnie każdy z rodziców, chyba że chodzi o sprawy istotne dla dziecka. Zgodnie z art. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (…) o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. W procesie leczenia sprawami istotnymi dla dziecka są czynności lecznicze, których wykonanie wiąże się z podwyższonym ryzykiem dla zdrowia lub życia małoletniego pacjenta. Do takich można zaliczyć np. zabieg chirurgiczny związany ze zwiększonym ryzykiem okołooperacyjnym, a także zabieg diagnostyczny o podwyższonym ryzyku.

Rodzice podejmujący różne decyzje dotyczące leczenia dziecka powinni zgłosić się do sądu opiekuńczego w celu rozstrzygnięcia sporu i podjęcia przez sąd decyzji o leczeniu małoletniego. Do momentu uzyskania zgody na leczenie wyrażonej przez sąd lekarz nie może podjąć w stosunku do dziecka czynności leczniczej, której dotyczy spór. Lekarz może jednak zatrzymać małoletniego w szpitalu do czasu rozstrzygnięcia sporu i wyrażenia zgody lub sprzeciwu na podjęcie czynności leczniczych przez sąd opiekuńczy. Zatrzymanie dziecka w szpitalu może nastąpić w takiej sytuacji nawet wbrew woli przedstawiciela ustawowego, jeśli stan zdrowia dziecka wymaga zdaniem lekarza hospitalizacji. O rozstrzygnięcie sporu między rodzicami może wystąpić do sądu opiekuńczego również lekarz, szczególnie w sytuacji, gdy niepodjęcie spornej czynności leczniczej stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia małoletniego. Powinnością lekarza jest w takim przypadku poinformowanie sądu o stanie zdrowia dziecka, rokowaniach, ryzyku niepodjęcia leczenia oraz o czasie, w którym powinna zostać podjęta decyzja o leczeniu bez ryzyka dla pacjenta.

Należy zaznaczyć, że lekarz jest zobowiązany do respektowania woli obojga rodziców jedynie wówczas, gdy oboje rodzice są w momencie pobierania zgody na wykonanie czynności leczniczej o podwyższonym ryzyku obecni. Lekarz mający kontakt tylko z jednym rodzicem, który ma nieograniczoną władzę rodzicielską i wyraża zgodę na leczenie dziecka, nie musi poszukiwać drugiego rodzica dziecka po to, aby ten również wyraził zgodę.

Zgodę na podjęcie w stosunku do dziecka czynności leczniczej o podwyższonym ryzyku powinni wyrazić oboje rodzice. W przypadku gdy nie ma kontaktu z jednym z nich, zgoda jednego rodzica posiadającego pełną władzę rodzicielską jest wystarczająca.

<< Spis zagadnień prawnych



08 października 2011